uitgelicht

zondag 5 april 2020            15.30 – 17.30 Ramses Shaffy Huis
Edouard Manet
Lezing door Max Put Deze lezing ging helaas niet door vanwege het coronavirus

Édouard Manet (1832-1883) wordt vaak gezien als de ‘vader’ van het impressionisme. Hij heeft echter nooit deelgenomen aan de tentoonstellingen van deze groep, die vanaf 1874, de Franse kunstwereld veroverde. Manet zag zichzelf als realist, die conform het voorschrift van de dichter/kunstcriticus Charles Baudelaire het ‘moderne leven’ wilde vastleggen in zijn werk. Hiermee wist hij het publiek vaak te schokken, bijvoorbeeld met zijn beroemde ‘Le déjeuner sur l’herbe’ (middagmaal in het gras), dat met talloze andere kunstwerken in 1863 geweigerd werd op de ‘Salon’, de officiële tentoonstelling van de nationale kunstacademie in Parijs. Omdat hier fel tegen werd geprotesteerd, besloot keizer Napoleon III een ‘Salon des Refusés’ (Salon van geweigerden) te organiseren. Hier veroorzaakte Manets doek een sensatie, met name omdat hij een naakte vrouw had afgebeeld die samen met eigentijds geklede mannen ontspannen zat te picknicken in een bos. Vrouwelijk naakt werd wel geaccepteerd in de Franse kunst, maar alleen als het een godin of Bijbelse heldin voorstelde. Ook Manets ‘Olympia’ (1863) leidde tot een rel: de naakte vrouw liggend afgebeeld op een sofa was op geen enkele manier geïdealiseerd en leek verdacht veel op een prostituee. Ondanks dit realisme, liet Manet zich inspireren door oude meesters als Titiaan, Velázquez, Hals en Rembrandt. Deze ogenschijnlijke tegenstrijdigheid maakt zijn werk alleen maar interessanter. In de lezing wordt hier nader op ingegaan, maar ook andere aspecten van Manets boeiende leven en werk komen uitgebreid aan bod. 

Zondag 17 mei 2020
Lezing door Benjamin Rous

Opera Carmen

De lezing gaat helaas niet door vanwege het coronavirus.

De opera Carmen van Georges Bizet stelde het publiek bij de première voor een raadsel. Toeschouwers verwachtten romantische intriges in pasteltinten, zoals de gewoonte was bij de Opéra-Comique, het theater waar de opera werd opgevoerd. Zij kregen een felrealistisch drama in primaire kleuren voor ogen, waarin het titelpersonage verleidt, uitdaagt en sart. Zij laat haar lot door niemand anders bepalen dan zichzelf, en bekoopt die zucht naar vrijheid uiteindelijk met haar leven. Het publiek reageerde na afloop van de eerste uitvoering ijskoud. Enkele maanden later stierf Bizet; de latere wereldwijde triomf van zijn opera heeft hij nooit mee mogen maken.

Carmen is een opera die op het eerste gezicht steeds aan de genotszucht van het publiek lijkt te willen voldoen: het drama is direct invoelbaar en meeslepend, de muziek afwisselend en aansprekend met onweerstaanbare melodieën en spetterende koorpartijen. Als je iemand voor het eerst mee wilt nemen naar de opera, is Carmen een veilige keuze. Maar als je onder de oppervlakte van de opera gaat kijken, ontdek je een razendknap opgebouwd en enorm subtiel werk. Wie is Carmen, de beroemdste femme fatale van de opera, en hoe geeft Bizet haar en haar wereld muzikaal gestalte?